
Qöqon davlat universiteti Boşlanğiç va texnologik ta’lim fakultetida özbek adabiyotining yirik namoyandasi, jadidçilik harakatining faol vakili, şoir, dramaturg va ma’rifatparvar Abdulhamid Sulaymon öğli Çölponning ilmiy-ijodiy merosiga bağişlangan davra suhbati taşkil etildi.
Tadbirda fakultet dekani Isroiljon Oxunov, soha mutaxassislari, professor-öqituvçilar hamda talabalar iştirok etib, Çölpon hayoti va ijodining özbek milliy adabiyoti, ma’naviy tafakkuri va ma’rifatparvarlik ğoyalari rivojidagi örni xususida fikr almaşdilar.
Davra suhbatining asosiy maqsadi buyuk adibning boy ilmiy-ijodiy merosini çuqur örganiş, uning asarlarida ilgari surilgan milliy uyğoniş, ma’rifat, erkin fikrlaş, inson qadri va vatanparvarlik ğoyalarini yoşlar ongiga singdiriş, talabalarning badiiy tafakkuri hamda adabiy merosga bölgan qiziqişini yanada oşirişdan iborat böldi.
Milliy uyğoniş va ma’rifatparvarlik timsoli
Özbek adabiyoti tarixida öziga xos örin tutgan Abdulhamid Çölpon XX asr boşlarida xalqni ilm-ma’rifatga çorlaş, milliy özlikni anglaş va jamiyat tafakkurini yangilaş yölida samarali ijod qilgan ulkan iste’dod sohibidir. Uning şe’riyati, nasriy asarlari, dramaturgiyasi va publitsistik maqolalarida xalq taqdiri, millat kelajagi, inson erkinligi, adolat va ma’naviy uyğoniş masalalari alohida örin egallaydi.
Çölpon ijodi özbek adabiyotining mazmunan va badiiy jihatdan yuksalişida muhim bosqiç bölib, adib öz asarlarida inson qalbidagi nozik keçinmalarni, jamiyat hayotidagi murakkabliklarni va davrning dolzarb muammolarini yuksak badiiy mahorat bilan ifoda etgan. Uning şe’rlaridagi teran tuyğular, xalq va Vatan taqdiriga daxldorlik, ozodlik va ma’rifatga intiliş bugungi avlod uçun ham muhim tarbiyaviy ahamiyat kasb etadi.
Davra suhbati davomida Çölponning hayot yöli, adabiy faoliyati, jadidçilik harakatidagi iştiroki hamda özbek adabiy tilining rivojiga qöşgan hissasi haqida atrofliça fikr yuritildi. Adibning ijodiy qaraşlari öz davrining ijtimoiy-ma’naviy jarayonlari bilan uzviy boğliqligi, uning asarlarida xalqni uyğotiş, yoş avlodni bilimli va tafakkurli etib tarbiyalaş ğoyalari ustuvor ekani ta’kidlandi.
Adib asarlarida inson, jamiyat va Vatan taqdiri
Çölponning ijodiy merosi faqat badiiy asarlar majmuasi emas, balki millatning tarixiy xotirasi, ma’naviy izlanişlari va kelajak haqidagi orzu-intilişlarini aks ettiruvçi bebaho manbadir. Uning “Keça va kunduz” romani özbek romançiligi taraqqiyotida muhim örin egallab, unda jamiyat hayoti, inson taqdiri, eskiça qaraşlar va yangilanişga bölgan ehtiyoj badiiy talqin etilgan.
Şoirning “Gözal”, “Binafşa” kabi şe’rlari esa özbek şe’riyatining badiiy imkoniyatlarini namoyon etuvçi, öquvçi qalbida nafis tuyğular va estetik zavq uyğotuvçi asarlar sifatida qadrlanadi. Çölpon şe’riyatida tabiat manzaralari, inson ruhiyati, muhabbat, armon va ozodlikka intiliş özaro uyğunlaşib, öziga xos badiiy olamni şakllantiradi.
Tadbirda adib asarlarini örganişda ularning yaratilgan tarixiy şaroiti, badiiy xususiyatlari va ğoyaviy mazmunini özaro boğliq holda tahlil qiliş muhimligi qayd etildi. Ayniqsa, yoşlarning mumtoz va zamonaviy özbek adabiyoti namunalarini mutolaa qilişi, asarlar mazmuni yuzasidan mustaqil xulosa çiqarişi hamda ularda ilgari surilgan ğoyalarni bugungi hayot bilan boğlay olişi zarurligiga e’tibor qaratildi.
Çölponning hayoti va ijodini örganiş yoş avlodga tarixiy xotira, milliy qadriyatlar va ma’naviy merosga hurmat bilan munosabatda bölişni örgatadi. Şu bilan birga, adib asarlarida ilgari surilgan erkin fikrlaş, bilim olişga intiliş va inson qadrini uluğlaş kabi tamoyillar talabalarning dunyoqaraşini kengaytirişda muhim ahamiyatga ega.
Ta’lim va tarbiya jarayonida adabiy merosning örni
Boşlanğiç va texnologik ta’lim fakultetida taşkil etilgan mazkur davra suhbati bölajak pedagoglarning ma’naviy-ma’rifiy dunyoqaraşini boyitiş nuqtayi nazaridan ham ahamiyatlidir. Zero, kelajak avlodga ta’lim va tarbiya beradigan mutaxassis, avvalo, öz xalqining tarixi, adabiyoti, madaniyati va buyuk siymolari merosini çuqur bilişi lozim.
Bölajak boşlanğiç ta’lim pedagoglari uçun badiiy adabiyot namunalarini örganiş, bolalarda kitobxonlik madaniyatini şakllantiriş, ularning mustaqil fikrlaşi va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantiriş muhim vazifalardan biridir. Çölpon kabi uluğ adiblarning hayoti va ijodini örganiş esa yoş avlod qalbida adabiyotga mehr uyğotiş, ona tiliga hurmatni mustahkamlaş va milliy özlikni anglaş tuyğusini rivojlantirişga xizmat qiladi.
Şu ma’noda, bunday ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar talabalarning nazariy bilimlarini boyitiş bilan birga, ularni tarixiy va adabiy merosga mas’uliyat bilan yondaşişga, örganilgan bilimlarni kelajakdagi pedagogik faoliyatida samarali qöllaşga undaydi.
Davra suhbati davomida iştirokçilar Çölpon ijodining bugungi avlod uçun ahamiyati, uning asarlarini ta’lim jarayonida örganiş imkoniyatlari va yoşlar örtasida kitobxonlikni keng tarğib etiş masalalari yuzasidan fikr almaşdilar. Bildirilgan mulohazalar adib merosini yanada çuqurroq örganiş, uning ijodiy qaraşlarini keng jamoatçilikka yetkaziş zarurligini yana bir bor namoyon etdi.
Xulosa qilib aytganda, Qöqon davlat universiteti Boşlanğiç va texnologik ta’lim fakultetida ötkazilgan uşbu davra suhbati buyuk adib Çölponning boy ilmiy-ijodiy merosini tarğib etiş, talaba-yoşlarning ma’naviy kamolotini qöllab-quvvatlaş va milliy adabiyotimizga bölgan qiziqişini oşirişga xizmat qiladigan muhim ma’rifiy tadbirlardan biri böldi. Zero, millatning ma’naviy boyligi, avvalo, uning tarixiy xotirasi, adabiy merosi va bu merosni qadrlaydigan avlodlar bilan çambarças boğliqdir.
Öxşaş yangiliklar

“Yaşil makon” — tabiatni asraş va ekologik madaniyatni yuksaltiriş yölida
Qöqon davlat universitetida “Yaşil makon: ösimlik va hayvonot dunyosini muhofaza qiliş va yoş avlodni tarbiyalaşda tabiatni asraşni örgatiş” mavzusida xalqaro ilmiy-amali…

Raqamli qaramlik va sun’iy intellekt: dolzarb muammoga bağişlangan anjuman ötkazildi
Mamlakatimizda raqamli texnologiyalar şiddat bilan rivojlanib borayotgan bir davrda jamiyat oldida turgan dolğzarb masalalarga bağişlangan muhim ilmiy-amaliy anjuman böli…

Fizika va astronomiya ta’limida zamonaviy yondaşuvlar muhokama qilindi
Mamlakatimizda ilm-fan va ta’lim integratsiyasini kuçaytiriş, fundamental tadqiqotlar natijalarini amaliyotga keng joriy etiş hamda yangi avlod olimlari uçun samarali mul…








