Qöqon davlat universiteti
Qariyb bir asrlik yöl: pedagogika institutidan zamonaviy davlat universitetigaça.
Qöqon davlat universiteti: keça, bugun, ertaga
Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 24-yanvardagi qaroriga muvofiq, Farğona viloyatida oliy taʼlim tizimini isloh qiliş va samaradorligini oşiriş maqsadida Qöqon davlat universiteti taşkil etildi. Yangi universitet Qöqon davlat pedagogika instituti, Toşkent davlat texnika universiteti Qöqon filiali va Özbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti Farğona mintaqaviy filialining negizida barpo etildi.
Bugungi kunda universitetimizda 18 000 nafardan ortiq şijoatli talaba kunduzgi, masofaviy, sirtqi şaklda ilm örganib öz orzulari sari intilmoqda. Ularga 700 dan ziyod yuqori malakali professor-öqituvçi saboq beradi, ular orasida 30 nafari fan doktori (DSc) va professorlar, 360 nafari esa fan nomzodi (PhD) va dotsentlardir. Har bir talabaga çuqur nazariy bilim, zamonaviy könikma va boy amaliy tajriba ulaşiş — bizning boş maqsadimizdir.
Oliygohimizda 1 nafar Özbekiston Respublikasi Prezidenti nomidagi davlat stipendiyasi 2 nafar Islom Karimov nomidagi davlat stipendiyasi 10 nafar Navoiy nomidagi davlat stipendiyasi 1 nafar Abu Rayhon Beruniy stipendiyasi sohiblari yetişib çiqqan.
1931
Ilm va ma’rifat sari taşlangan ilk qadamlar
Qöqonda yoşlarni oliy ta’limga tayyorlaş işlari pedagogika instituti taşkil etilişidan ança avval boşlangan edi. Öşa davrda şaharda pedagogika bilim yurti, mexanika texnikumi, keçki işçilar universiteti, uç va olti oylik pedagogik kurslar faoliyat yuritar, şuningdek, Qöqon şahri hamda uning atrofidagi tuman maktablari uçun öqituvçilar tayyorlaydigan bir yillik va ikki yillik maxsus kurslar taşkil etilgandi. Bu maskanlar oddiy ta’lim muassasasi emas, balki ilm-ma’rifat sari intilgan yoşlar uçun katta orzu va umid maktabi vazifasini ötagan. Ana şu sa’y-harakatlar samarasi ölaroq, Qöqonda pedagogika oliy öquv yurtini taşkil etiş ğoyasi tobora mustahkamlanib bordi. Nihoyat, 1931-yilning yanvar oyida Qöqon keçki pedagogika instituti va uning tayyorlov bölimiga ilk 60 nafar talaba qabul qilindi. Bu voqea nafaqat ta’lim tizimi, balki butun vodiy hayotida muhim tarixiy buriliş böldi. Ilm olişga çanqoq yoşlarning institut ostonasiga ilk bor qadam qöyişi bilan Qöqonda oliy pedagogik ta’limning yangi davri boşlandi.

1935
Ilk bitiruvçilar — ma’rifat yölidagi ilk zafar
1934–1935-öquv yili Qöqon pedagogika instituti tarixida unutilmas sahifa bölib qoldi. Aynan şu yillarda institut özining ilk mevasini berdi — 42 nafar yoş mutaxassis qöliga ilk diplomlarni oldi. Ular fizika-matematika, tabiatşunoslik, özbek tili va adabiyoti hamda tarix yönalişlari bitiruvçilari edi. Şu tariqa Qöqon pedagogika instituti nafaqat talaba tayyorlaydigan maskan, balki jamiyat taraqqiyoti uçun fidoyi ziyolilarni voyaga yetkazadigan ilm dargohiga aylana boşladi.

1939
Qöqon ta’lim tizimida yangi bosqiç
1939-yil Qöqon ilmiy-ma’rifiy hayoti tarixida muhim buriliş yasagan yillardan biri böldi. Aynan şu yilining 23-iyunida rahbariyatning “Qöqon şahrida kunduzgi öqituvçilar bilimgohini taşkil etiş haqida”gi qarori e’lon qilindi. Qarorga muvofiq, 1939-yil 1-iyundan boşlab Qöqon şahrida 90 nafar talaba kontingentiga möljallangan kunduzgi davlat öqituvçilar instituti taşkil etildi. U öz faoliyatini 1939-yil 1-sentyabrdan boşladi. 1939–1940-öquv yiliga kelib, institutda jami 164 nafar talaba tahsil oldi. Ularning 71 nafari kunduzgi, 93 nafari esa keçki bölim talabalaridan iborat edi.

1943
Xotin-qizlar öqituvçilar instituti
1943-yil mart oyida hukumat qarori bilan Qöqon öqituvçilar instituti respublikada yagona xotin-qizlar öqituvçilar institutiga aylantirildi. Bu qaror institut ma’muriyati oldiga katta mas’uliyat va jiddiy vazifalarni qöydi. Öquv jarayonida ham sezilarli özgarişlar röy berdi. Xotin-qiz pedagoglarga zarur bölgan kasbiy könikmalarni şakllantiriş maqsadida öquv rejasiga şaxsiy va uy gigiyenasi, bolalar kasalliklari va ularni parvariş qiliş kabi yangi fanlar kiritildi. 1945-yilda institutda Pedagogika-psixologiya kafedrasining taşkil etilişi öquv faoliyatining yangi bosqiçi böldi.

1945
Qöqon davlat universiteti ötmişida sinovli yillar
Uruş yillari… Hayotning eng oğir sinovlari taqdirni ham, taʼlimni ham sinovdan ötkazayotgan kezlar edi. Şunday paytda ham institut öz vazifasidan çekinmadi – maktablarni bilimdon va fidoyi pedagoglar bilan taʼminlaşni davom ettirdi. Statistik raqamlar özida butun bir tarixni mujassam etadi: 1941-yilda – 68, 1942-yilda – 96, 1943-yilda – 60, 1944-yilda – 62 va 1945-yilda – 66 nafar talaba institutni bitirib çiqdi. Öşa yillarda nafaqat bilim, balki non ham bebaho boylik edi. 1942-yil aprel oyida institut jamoasi uçun katta ahamiyatga ega bölgan qaror qabul qilindi: moddiy şaroitni yengillaştiriş maqsadida unga yordamçi xöjalik uçun 11 gektar yer ajratildi. Talabalar va ustozlar bir yoqadan boş çiqarib, bu yerlarga uruğ qadadilar. Natija esa hayratlanarli edi: 9 gektar yer özlaştirilib – 4 tonna jöxori, 4 tonna makkajöxori, 3,7 tonna moş, yarim tonna loviya, yarim tonna tariq, 1 tonna lavlagi, 9 tonna qovun-tarvuz va 1 tonnadan ortiq sabzi yetiştirildi. Bu möl hosil öqituvçi va talabalar dasturxonini töldiribgina qolmay, ularning maşaqqatli mehnatiga quvvat böldi.

1954
Qöqon davlat xotin-qizlar pedagogika instituti
Uruşdan keyingi oğir yillarda Qöqon öqituvçilar instituti rahbariyati oldida ulkan vazifa turardi. 1946-yilda kunduzgi bölimga 97 nafar, keçki bölimga esa 22 nafar talaba qabul qilindi. Ammo institutdagi talabalar soni 1960-yillargaça juda sekin ösdi. Bu davrda professor-öqituvçilar ham ilmiy izlanişlarga alohida eʼtibor bera boşladilar. 1951-yilda Özbekiston Fanlar akademiyasi Til va adabiyot institutida Inomjon Rasulov dissertatsiyasini muvaffaqiyatli himoya qilib, filologiya fanlari nomzodi ilmiy darajasini oldi. U institut tarixida yetişib çiqqan birinçi özbek olimi sifatida tarixda qoldi. 1954-yilda esa muhim qaror qabul qilindi: Ministrlar Soveti qaroriga binoan Qöqon xotin-qiz öqituvçilar instituti Qöqon davlat xotin-qizlar pedagogika instituti maqomiga kötarildi.

1970
Yangilaniş va intilişga boy davrlar
Institut 1970-yillarga kelib Farğona vodiysining yirik oliygohlaridan biriga aylandi. 1970–1971 öquv yilida uning tarkibida 6 ta fakultet va 17 ta kafedra faoliyat olib borar, 28 nafar fan nomzodi va dotsentlar ilmiy-pedagogik iş olib borar edi. Bu körsatkiçlar institutning nafaqat son, balki sifat jihatdan ham barqaror rivojlanayotganidan dalolat berardi. Şunday qilib, 1950–1970-yillar mobaynida institutning yöli sinovlar va yutuqlar, yangilaniş va taraqqiyot izlari bilan boyidi. Bu davr keyingi ön yilliklardagi ulkan muvaffaqiyatlar uçun mustahkam poydevor yarata boşladi.

1981
Universitet taraqqiyotining muhim ramzi
1981-yil Qöqon davlat universiteti tarixida muhim bosqiçlardan biri sifatida alohida örin tutadi. Aynan şu yilda universitetning 5 qavatli öquv binosi foydalanişga topşirildi. Mazkur bino öşa davr uçun nafaqat yirik ta’lim maskani, balki şaharning ilm-ma’rifat markazlaridan biri sifatida ham katta ahamiyat kasb etdi. Uşbu bino Qöqondagi oliy ta’lim rivojining ramzi sifatida qad rostladi.

1990
Milliy adabiyotimiz iftixori — Muqimiy yodgorligi
1990-yil avgust oyida universitet öquv binosi röparasida özbek mumtoz adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri bölgan şoir Muqimiy haykali örnatildi. Mazkur yodgorlik nafaqat buyuk ijodkor xotirasiga körsatilgan yuksak ehtirom, balki yoş avlodni milliy adabiyot va ma’naviy meros ruhida tarbiyalaş yölidagi muhim qadamlardan biri böldi.

2003
Jismoniy tarbiya fakulteti uçun yangi öquv binosi
2003-yil Jismoniy tarbiya fakulteti uçun 270 örinli, 3 qavatli zamonaviy öquv binosi foydalanişga topşirildi. Mazkur bino sport ta’limi yönalişida tahsil olayotgan talabalar uçun keng imkoniyatlar eşigini oçdi. Yoruğ va şinam auditoriyalar, amaliy maşğulotlar uçun qulay şaroitlar hamda zamonaviy infratuzilma ta’lim jarayonining sifatini yanada oşirdi.

2003-2004
Ilk magistrlar — yangi bosqiç sari
2003-yilda Qöqon davlat universitetida Matematika-informatika, Fizika-astronomiya hamda Özbek tili va adabiyoti mutaxassisliklari böyiça ilk magistrlar öqişga qabul qilindi. Bu esa oliygoh tarixida ilmiy-pedagogik salohiyatni yanada mustahkamlaş yölidagi muhim qadamlardan biri böldi. 2004-yilga kelib universitetda 16 ta ta’lim yönalişida 6 mingdan ziyod talaba tahsil olar edi. Yoş avlodga 428 nafar pedagog ta’lim-tarbiya berib, oliygohning ilmiy va ma’naviy muhitini şakllantirişda munosib hissa qöşgan.

2007
9 qavatli bino universitet ixtiyoriga topşirildi
2007-yilda Qöqon davlat universiteti infratuzilmasini kengaytiriş yölida muhim işlardan biri amalga oşirildi. Sobiq poyabzal fabrikasining 9 qavatli, 1 200 örinli binosi sotib olinib, mukammal qayta ta’mirlandi hamda Tarix fakulteti ixtiyoriga topşirildi.

2010
Kimyo-biologiya fakulteti uçun yangi bino
2010-yilda Qöqon davlat universiteti moddiy-texnik bazasini mustahkamlaş maqsadida yana bir muhim loyiha amalga oşirildi. 28-maktab binosi sotib olinib, mukammal qayta ta’mirlandi hamda 1 200 örinli zamonaviy öquv binosi sifatida Kimyo-biologiya fakulteti ixtiyoriga topşirildi.


Universitet tarixi
Rektorlar (1931-yildan)

X.Valishin
1931-1936-yillar

F.S.Mayatskiy
1937-yil

V.I. Golseva
1937-yil

D.M.Mejidov
1939-1941-yillar

I.Po‘latov
1941-yil iyun

S.Sagatov
1941-yil

Pelisov
1943-yil

O‘.Askarova
1944-yil mart oyidan - 1955-yil

M.Obidova
1955-yil avgust - 1956-yil

I.Rasulov
1957-1972-yillar

R.Tursunov
1972-1973-yillar

Q.Boyko‘ziyev
1973-1986-yillar

X.Mavlonqulov
1987-1991-yillar

I.Sulaymonov
1991-2000-yillar

I.Karimov
2001-2005-yillar

V.Maxmudov
2005-2011-yillar

X.Xonboboyev
2011-yil

A.Hakimov
2011-2016-yillar

A.Eminov
2016-2020-yillar

M.Atadjanov
2020-2021-yillar
Tarixiy suratlar























